Wat betekenen de begrippen bij een huis kopen?

Bij een huis kopen in Vlaanderen komt u begrippen tegen uit de ruimtelijke ordening, het waterbeleid, het erfgoed, de bodem, het burgerlijk recht en de belastingen. Hieronder staan ze per onderwerp, elk in één of twee zinnen. Het is geen juridisch of fiscaal advies: voor uw dossier vraagt u de notaris, de gemeente of de bevoegde dienst.

Plannen

Gewestplan: het bestemmingsplan voor heel Vlaanderen, dat per zone de bestemming geeft, zoals woongebied of agrarisch gebied. Het geldt waar geen ruimtelijk uitvoeringsplan of plan van aanleg het vervangt.
APA (algemeen plan van aanleg): een gemeentelijk plan voor het hele grondgebied van een gemeente, met bestemmingen en voorschriften, opgemaakt onder de oude stedenbouwwet.
BPA (bijzonder plan van aanleg): een gemeentelijk plan voor een deel van een gemeente, vaak een wijk of straat, met gedetailleerde voorschriften. Het blijft gelden tot een ruimtelijk uitvoeringsplan het vervangt.
RUP (ruimtelijk uitvoeringsplan): een plan van het gewest, de provincie of de gemeente dat de bestemming en de voorschriften voor een gebied vastlegt. Daar vervangt het het gewestplan of een plan van aanleg.
Onteigeningsplan: het plan bij een onteigeningsbesluit dat de te onteigenen percelen aanduidt. Wordt het opgemaakt samen met een ruimtelijk uitvoeringsplan, dan staat het in het plannenregister.
Rooilijn: de grens tussen de openbare weg en de aanpalende percelen. Op grond die erdoor getroffen is, wordt geen vergunning voor bouwen of uitbreiden gegeven, behalve onder meer voor onderhoud, stabiliteitswerken en gevelisolatie tot 14 cm.
Zonevreemd: een constructie die niet past in de bestemming van het gebied waar ze staat, en niet in een niet-vervallen verkaveling van minder dan 15 jaar oud ligt.
Stedenbouwkundig attest: een attest dat op basis van een plan zegt of een project redelijkerwijs vergund kan worden. Het is geen vergunning, maar bindt de overheid twee jaar, behalve bij nieuwe feiten.

Bij een aankoop komen ook andere zaken kijken, zoals wie welke inlichtingen over een perceel levert en het voorkooprecht. Wat een rapport over een adres kost, staat bij de prijzen van de Perceelscan. Wat de belastingen bij een aankoop kosten, rekent u gratis uit met de rekenhulp voor de registratierechten en de rekenhulp voor de onroerende voorheffing.

Vergunningen

Omgevingsvergunning: één vergunning voor bouwen en verbouwen, het verkavelen van gronden en de exploitatie van ingedeelde inrichtingen.
Stedenbouwkundige vergunning: de vergunning voor bouwen en verbouwen van vóór de omgevingsvergunning; nu heet dat de omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen.
Verkavelingsvergunning: een vergunning om grond in kavels te verdelen voor woningbouw, nu de omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden. Ze moet in advertentie, compromis en akte staan.
Verkavelingsvoorschriften: de regels in een verkavelingsvergunning over wat op een kavel mag, zoals de bouwzone, de hoogte of de dakvorm. Na 15 jaar zijn ze geen weigeringsgrond meer, behalve voor wegenis en openbaar groen.
Vergunningenregister: een gemeentelijke databank per perceel met vergunningen, weigeringen, attesten, processen-verbaal van overtredingen en vergund geachte constructies. Iedereen mag het inzien.
Vermoeden van vergunning: een constructie van vóór 22 april 1962 geldt altijd als vergund. Een constructie van daarna, tot het gewestplan in werking trad, ook, tenzij een proces-verbaal of een niet-anoniem bezwaarschrift binnen vijf jaar na de bouw het tegenspreekt.
Hoofdzakelijk vergund: minstens 90 % van het bruto bouwvolume is vergund of vergund geacht, ook wat de functie betreft.
Herstelmaatregel: wat de overheid kan opleggen of vorderen om een bouwovertreding ongedaan te maken, zoals herstel, een meerwaarde of een schadevergoeding. Hij verjaart vijf jaar na de vaststelling en uiterlijk twintig jaar na de feiten; verjaard is nooit vergund.
Vastgoedinlichtingen: het uittreksel uit het plannen- en het vergunningenregister, met meer dan 50 inlichtingen, aangevraagd via het Vastgoedinformatieplatform. Bij de akte is het ten hoogste één jaar oud.
Inzageloket: online inzage in dossiers van omgevingsvergunningen tijdens het openbaar onderzoek en de beroepstermijn.

Water

Overstromingsgevoelig gebied: gebied waar volgens de overstromingskaarten van de Vlaamse overheid een kans op overstroming bestaat, uit waterlopen, de zee of hevige neerslag. Die kans staat nu in de P-score en de G-score.
P-score: een score van A tot D voor de overstromingskans van het perceel. A betekent geen overstroming gemodelleerd, B een kleine kans in het klimaat van 2050, C een kleine kans en D een middelgrote kans in het huidige klimaat.
G-score: dezelfde score voor de gebouwen op het perceel groter dan 25 m². De P-score is nooit lager dan de G-score.
Informatieplicht: de plicht om bij een verkoop de P-score, de G-score en de ligging in een afgebakend overstromingsgebied of oeverzone te vermelden in publiciteit, compromis en akte.
Watertoets: de beoordeling van de gevolgen voor het watersysteem door de overheid die over een vergunning of plan beslist. Ze kan tot voorwaarden of een weigering leiden.

Erfgoed

Beschermd monument: een onroerend goed dat de Vlaamse Regering beschermt wegens zijn erfgoedwaarde van algemeen belang, met zijn cultuurgoederen en decoratieve elementen.
Beschermd stads- of dorpsgezicht: een beschermd geheel van monumenten of andere onroerende goederen met hun omgeving, zoals beplanting, straten en pleinen.
Vastgesteld bouwkundig erfgoed: een gebouw in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed. Het is niet beschermd, maar bij een sloopvergunning moet de overheid de erfgoedwaarde afwegen, en de akte vermeldt de opname.
Inventaris Onroerend Erfgoed: de publieke databank waarin u per gebouw ziet of het beschermd is of in een vastgestelde inventaris staat.

Bodem en gebouw

Bodemattest: een attest van OVAM met wat OVAM over de bodem van een perceel weet, zoals risicogrond en een oordeel over de bodemkwaliteit. Het is verplicht vóór de overdracht van grond.
Risicogrond: grond waarop een activiteit gevestigd is of was die de bodem kan verontreinigen. Bij een verkoop moet eerst een bodemonderzoek gebeuren.
Asbestattest: een attest van OVAM op basis van een inventaris door een asbestdeskundige, met de conclusie asbestveilig of niet. Het is verplicht bij de verkoop van een gebouw met bouwjaar 2000 of ouder.
EPC (energieprestatiecertificaat): een certificaat met een energiescore in kWh per m² per jaar en een label van A+ tot F, opgemaakt door een energiedeskundige. Het is verplicht bij verkoop en verhuur en ten hoogste tien jaar geldig.
Renovatieplicht: wie sinds 2023 een woning met label E of F verwerft, moet binnen zes jaar na de akte minstens label D halen.
Keuring van de elektrische installatie: een controle van de elektrische installatie door een erkend organisme, verplicht bij de verkoop van een woning met een oude installatie.
Postinterventiedossier (PID): het dossier om later veilig aan een gebouw te werken, met de structuur, ingewerkte leidingen, plannen en materialen. Het is verplicht bij een verkoop na werken die na 1 mei 2001 begonnen.

Eigendom en belasting

Voorkooprecht: het wettelijke recht van een overheid of instelling om een goed dat verkocht wordt bij voorrang te kopen, tegen dezelfde prijs en voorwaarden.
Registratierechten (verkooprecht): de belasting bij de aankoop van een onroerend goed: 12 % algemeen, 2 % voor de enige eigen woning bij akten vanaf 1 januari 2025.
Erfdienstbaarheid: een last op een onroerend goed, het lijdend erf, ten nutte van het onroerend goed van iemand anders, het heersend erf, zoals een recht van doorgang.
Mandeligheid: gedwongen mede-eigendom van een scheiding tussen twee percelen, zoals een muur, haag, gracht of omheining. Een scheiding op de grens wordt vermoed mandelig te zijn.
VME (vereniging van mede-eigenaars): de rechtspersoon van alle eigenaars in een appartementsgebouw, die de gemeenschappelijke delen beheert via de syndicus.

De verkoop

Bod: een aanbod met alle essentiële elementen. Het bindt de bieder tijdens de gestelde termijn, zonder einddatum gedurende een redelijke termijn, en wordt een contract zodra de verkoper het aanvaardt.
Compromis: de onderhandse verkoopovereenkomst vóór de notariële akte, die binnen vier maanden ter registratie aangeboden moet worden.
Opschortende voorwaarde: een voorwaarde in het bod of het compromis waarvan de verkoop afhangt, bijvoorbeeld dat u uw lening krijgt.
Vastgoedinformatieplatform (VIP): het Vlaamse platform waarlangs de vastgoedinlichtingen en sinds 2026 ook bodemattesten aangevraagd worden.
Woningpas: het gratis digitale dossier per woning, met onder meer het EPC, attesten en vergunningen, dat alleen de eigenaar beheert en kan delen.

In de andere gewesten

In Brussel: Wat betekenen de Brusselse begrippen bij een huis kopen?
In Wallonië: Wat betekenen de Waalse termen in een compromis of akte?

Bronnen

Bekijk het voor uw adres

Bijgewerkt op 24 oktober 2026