Wat mag u in Vlaanderen zonder vergunning bouwen?

Bij een woning in Vlaanderen mag u heel wat kleine werken uitvoeren zonder omgevingsvergunning: binnenin verbouwen, isoleren, zonnepanelen leggen, een tuinhuis of carport tot samen 40 m² en 3,5 m hoog, en een terras of zwembad tot samen 80 m². Een aanbouw of veranda tegen de woning vraagt altijd een vergunning; sinds 1 maart 2026 volstaat daar geen melding meer. De lijst staat in het vrijstellingsbesluit van de Vlaamse Regering van 16 juli 2010 en geldt niet overal: erfgoed, ruimtelijk kwetsbaar gebied of een recent plan kunnen een vrijstelling wegnemen.

Alle vrijstellingen bij een woning

De tabel bevat elke vrijstelling uit het besluit die bij een woning en haar tuin hoort, met de maten en het artikel. Wat al op het perceel staat, telt mee voor de maxima: staat er al een tuinhuis van 25 m², dan blijft er voor een carport nog 15 m² over.

Bij een woning geldt telkens: ze is hoofdzakelijk vergund of vergund geacht, de werken liggen binnen 30 m van de woning, de functie verandert niet en het aantal woningen blijft gelijk (art. 2.2).

Werk	Wat mag zonder vergunning	Artikel
Binnenverbouwingen	Binnenin verbouwen mag zonder vergunning, met stabiliteitswerken alleen als een architect ze ontwerpt en opvolgt. Het aantal woningen blijft gelijk en de functie verandert niet.	art. 2.1, 4°
Gevels en daken	Werken aan gevel en dak mogen zonder vergunning als het bouwvolume gelijk blijft en de woning niet minder energiezuinig wordt; met stabiliteitswerken alleen met een architect. Een dakkapel of een hoger dak verandert het bouwvolume en vraagt een vergunning.	art. 2.1, 2°
Isolatie aan de buitenkant	Gevels en daken aan de buitenkant isoleren mag tot 26 cm dik, met de gewone afwerking. De isolatie mag niet over de rooilijn komen.	art. 2.1, 2/1°
Zonnepanelen en zonneboilers	Op een plat dak tot 1 m boven de dakrand, in of op een hellend dak, op een gevel tot 4 m² per gevel, of aan een balkonafsluiting.	art. 2.1, 3°
Warmtepompen en airco's	Het buitendeel mag in de tuin, op een gevel of op een plat dak, op minstens 2 m van de perceelsgrens of tegen een bestaande scheidingsmuur.	art. 2.1, 8°/1
Technische installaties	Gewone technische constructies aan of op de woning, zoals een schoorsteen of een ventilatiekanaal, mogen tot 3 m boven de nok uitsteken.	art. 2.1, 14°
Laadpalen	Een laadpaal voor elektrische wagens mag zonder vergunning, ook op een bestaande vergunde verharding.	art. 2.1, 15°, en 12/1.2
Ondergrondse constructies	Gewone ondergrondse constructies, zoals een regenwaterput of een septische put, mogen zonder vergunning. Niet als ze ingaan tegen een rooilijnplan, een achteruitbouwstrook of een onteigeningsplan.	art. 2.1, 1°
Tuinhuis, garage, carport of berging	Vrijstaande bijgebouwen waarin niemand verblijft, samen hoogstens 40 m² per perceel en hoogstens 3,5 m hoog. De vrijstaande bijgebouwen die er al staan tellen mee. In de zijtuin op minstens 3 m van de perceelsgrenzen, in de achtertuin op minstens 1 m, of daar tegen een bestaande scheidingsmuur die niet verandert. Het regenwater blijft op het eigen terrein.	art. 2.1, 11°
Terras, zwembad, paden en verharding in de tuin	Constructies zonder dak tot 1,5 m hoog in de zij- en achtertuin, zoals een terras, een pad, een zwembad of een zwemvijver, samen hoogstens 80 m² en op minstens 1 m van de perceelsgrens. Wat er al ligt telt mee, en tegen een bestaande scheidingsmuur mag ook. Het regenwater blijft op het eigen terrein; de overloop van een zwembad mag op de riolering.	art. 2.1, 8°
Oprit en toegang in de voortuin	De strikt nodige toegang en oprit naar het gebouw mogen zonder vergunning als het regenwater op het eigen terrein blijft. Een gracht of beek overwelven mag daarbij niet, behalve één baangracht langs de weg over hoogstens 5 m.	art. 2.1, 9°, en 12/1.3
Afsluitingen en poorten	In de zij- en achtertuin tot 2 m hoog. In de voortuin een gesloten afsluiting tot 1 m, en overal een open afsluiting (draad of draadgaas) of een toegangspoort tot 2 m.	art. 2.1, 5° tot 7°
Kleine tuinconstructies	Tuinornamenten, een brievenbus, een barbecue of speeltoestellen mogen zonder vergunning.	art. 2.1, 10°
Opslag bij de woning	Materialen en materieel van de woning tot samen 10 m³, niet zichtbaar vanaf de openbare weg.	art. 2.1, 12°
Caravan, mobilhome of tent	Eén verplaatsbare inrichting, niet zichtbaar vanaf de openbare weg en zonder er echt in te wonen.	art. 2.1, 13°
Afvalcontainers	Houders voor gescheiden afval, boven of onder de grond, samen kleiner dan 10 m².	art. 2.1, 16°
Kleine reliëfwijzigingen	Graven of ophogen met op elk punt minder dan 0,5 m, per perceel samen minder dan 30 m³ uitgraven of 5 m³ ophogen. Geen gracht dempen, en niet in ruimtelijk kwetsbaar of erosiegevoelig gebied of in een gebied met een middelgrote overstromingskans. Een bovengrondse infiltratievoorziening tot 70 cm diep mag ook.	art. 12/1.1
Bomen vellen	Hoogstammige bomen (een stamomtrek van 1 m op 1 m hoogte) binnen 15 m van de vergunde woning, buiten een bos en buiten het openbaar domein, in woongebied, agrarisch gebied of industriegebied, maar niet in een woonpark.	art. 6.1, 1°
Slopen	Wat zonder vergunning gebouwd mag worden, mag ook zonder vergunning weg. Een vrijstaand gebouw volledig afbreken mag, behalve erfgoed uit de vastgestelde inventaris, een gebouw in een gebied met culturele, historische of esthetische waarde, meer dan 1.000 m³ bij een gebouw dat geen woning is, of meer dan 5.000 m³ bij een woongebouw dat geen eengezinswoning is. Verharding opbreken mag, behalve erfgoed.	art. 13.1 en 13.2
Tijdelijk tijdens de werken	Wat nodig is om vrijgestelde of vergunde werken uit te voeren, zoals een werfkeet of een container, op het eigen perceel en weg binnen 30 dagen na de werken. Een verplaatsbare unit voor wat tijdens een verbouwing niet in het gebouw kan: hoogstens een jaar (twee bij vergunde werken), 3,5 m hoog en op 2 m van de zij- en achtergrens.	art. 7.1
Tijdelijke constructies	Een constructie die geen reclame is, voor hoogstens vier periodes van 30 dagen per jaar, niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied (behalve parkgebied) en zonder bomen, beplanting, reliëf of water te wijzigen.	art. 7.2
Bord te koop of te huur	Hoogstens 4 m² per eigendom, weg uiterlijk 14 dagen na de verkoop of de verhuring.	art. 9, 7°

Voor een gebouw dat geen woning is, geldt een gelijkaardige lijst (art. 3.1 en 3.2).

Wat u mag bouwen, hangt ook af van andere regels, zoals het stedenbouwkundig attest en uittreksel en de stedenbouwkundige verordeningen per gemeente. Voor één adres zet de gratis voorproef van de Perceelscan dat samen.

Wat niet zonder vergunning mag

Wat niet in de lijst staat, vraagt een omgevingsvergunning. Bij een woning gaat het vooral om:

een aanbouw, een veranda of een overdekt terras tegen de woning, hoe klein ook;
een dakkapel, een hoger dak of een andere uitbreiding van het bouwvolume;
vrijstaande bijgebouwen die samen groter zijn dan 40 m², hoger dan 3,5 m of te dicht bij de perceelsgrens staan;
een extra woning, een woning opsplitsen of een functiewijziging waarvoor een vergunning nodig is;
een gebouw afbreken dat niet vrijstaand is, zoals een rijwoning, of erfgoed uit de vastgestelde inventaris.

Een melding is daarvoor geen uitweg meer. Sinds 1 maart 2026 is de meldingsplicht voor die werken afgeschaft: wat niet vrijgesteld is, vraagt een vergunning bij de gemeente.

Bouwvolume en de grens van 1.000 m³

Werken aan gevel en dak mogen zonder vergunning zolang het bouwvolume gelijk blijft (art. 2.1, 2°). Wordt de woning groter, ook maar met een paar kubieke meter, dan vraagt dat een vergunning.

Het bouwvolume meet u aan de buitenkant: met de buitenmuren en het dak, zonder de gewone kelder. Voor een eenvoudig huis is dat de lengte maal de breedte maal de hoogte tot de dakrand, plus het dak; een zadeldak telt voor de helft van lengte maal breedte maal de hoogte van het dak. Laat een architect meten als het op een grens aankomt.

De grens van 1.000 m³ is geen grens voor werken zonder vergunning. Het is het grootste bouwvolume dat een zonevreemde woning na een vergunde uitbreiding mag hebben. In de vrijstellingen komt het getal één keer terug: een vrijstaand gebouw dat geen woning is en groter is dan 1.000 m³, mag u niet zonder vergunning afbreken.

Waar de vrijstellingen niet gelden

De lijst geldt niet overal. Het besluit zegt in zijn eerste artikels wanneer een vrijstelling wegvalt of een andere regel voorgaat:

Beschermd erfgoed en archeologie (art. 1.2): bij een beschermd monument, stads- of dorpsgezicht of landschap betekent zonder vergunning niet zonder toestemming; een werk kan een toelating van Onroerend Erfgoed vragen.
Verordeningen en eerdere vergunningen (art. 1.3): een vrijgesteld werk volgt de verordeningen van gemeente, provincie en gewest, zoals die over regenwater, en de uitdrukkelijke voorwaarden van een vergunning die al voor het perceel gold.
Een recent plan of een jonge verkaveling (art. 1.4): de voorschriften van een gemeentelijk RUP, een BPA of een verkaveling van minder dan vijftien jaar oud gaan voor. Regelen ze bijgebouwen of afsluitingen strenger, dan geldt dat.
Natuur en grote effecten (art. 1.5): een werk waarvoor een milieueffectrapport, een passende beoordeling voor een Habitatrichtlijngebied of een mobiliteitsstudie nodig is, is nooit vrijgesteld.
Water (art. 1.6): geen enkele vrijstelling in de strook van 5 m langs een ingedeelde waterloop, in de erfdienstbaarheidszone van een gracht van algemeen belang of in een afgebakende oeverzone.
De woning zelf (art. 2.2): ze is hoofdzakelijk vergund of vergund geacht, de werken liggen binnen 30 m ervan, de functie verandert niet en het aantal woningen blijft gelijk.
Ruimtelijk kwetsbaar gebied (art. 2.2, 5°): in bos-, natuur-, groen- of valleigebied, agrarisch gebied met ecologisch belang en het Vlaams Ecologisch Netwerk vallen de vrijstellingen voor een tuinhuis, terras, zwembad, opslag en caravan weg. In parkgebied gelden ze wel.
De vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed (art. 2.2, 6°, en 13.2): werken aan gevel en dak, isolatie aan de buitenkant, zonnepanelen op een gevel of balkon en slopen vragen daar een vergunning.

Een woning buiten woongebied, zoals in agrarisch gebied, verliest de vrijstellingen niet: zonevreemd sluit niets uit, zolang de woning hoofdzakelijk vergund is en niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied ligt. Een signaalgebied haalt de lijst evenmin weg; bij een middelgrote overstromingskans vallen alleen de kleine reliëfwijzigingen weg.

De gemeente kan voor enkele van deze werken toch een vergunning vragen in een stedenbouwkundige verordening, onder meer om bomen te vellen of aan erfgoed te werken.

Wat de Perceelscan per perceel nakijkt

Sectie 09 van het rapport, Zonder vergunning bouwen, legt deze lijst op één adres. Ze toetst:

de erfgoedstand van het pand: beschermd, vastgesteld, alleen in de inventaris of niets, en een archeologische zone;
de bestemming op het adrespunt, uit het gewestplan, een BPA of een RUP, en of die zone ruimtelijk kwetsbaar is, ook via het Vlaams Ecologisch Netwerk;
een RUP of BPA op het adrespunt en de andere plannen die het perceel raken;
de verkavelingen in het Omgevingsloket en of de jongste minder dan vijftien jaar oud is;
de verordeningen van gemeente, provincie en gewest, en een gemeentelijke regel voor bomen;
een afgebakende oeverzone, een middelgrote overstromingskans (P-score D) en een Habitatrichtlijngebied.

Bij elke vrijstelling zegt het rapport dan of ze op dit perceel geldt of wegvalt, en waarom. Wat het niet kan toetsen, staat er ook: of de woning hoofdzakelijk vergund is, werelderfgoed, beschermde landschappen, de strook langs waterlopen en grachten, erosiegevoelig gebied en de voorwaarden van eerdere vergunningen. Het rapport is geen vergunning: de dienst omgeving van de gemeente maakt het zeker.

Hoe dat eruitziet, toont het voorbeeldrapport: het stadhuis van Antwerpen is een beschermd monument, dus zegt sectie 09 daar dat een werk zonder vergunning toch een toelating kan vragen. Voor uw eigen adres ziet u in de gratis voorproef hoeveel potentiële hindernissen het perceel heeft; het volledige rapport kost € 29.

En in Brussel of Wallonië?

Het vrijstellingsbesluit geldt alleen in Vlaanderen. De andere gewesten hebben een eigen lijst.

Brussel: het besluit van 13 november 2008

In Brussel staat de lijst in het besluit van de Brusselse Regering van 13 november 2008 over de handelingen en werken die vrijgesteld zijn van een stedenbouwkundige vergunning. Ze is krapper dan in Vlaanderen: een tuinhuis of berging mag tot 9 m² en 3 m hoog, een zwembad of siervijver zonder dak tot 20 m² en op minstens 2 m van de buren. Een uitbreiding of veranda vraagt altijd een vergunning, en voor een beschermd goed geldt de lijst niet.

Wallonië: de tabel van de CoDT

In Wallonië staan de vrijgestelde werken in de tabel van art. R.IV.1-1 van de CoDT, het Waalse wetboek van de ruimtelijke ordening. Daar mag een veranda wel zonder vergunning: één per eigendom, tegen de achterkant van het gebouw, tot 40 m² en zonder verdieping. Een tuinhuis mag tot 20 m², op minstens 1 m van de grens. Niet in een beschermingszone van erfgoed en niet in een zone met hoog overstromingsgevaar.

Hoeveel m² mag ik zonder vergunning bouwen?

Een aanbouw tegen de woning mag nooit zonder vergunning, hoe klein ook. Vrijstaand in de tuin mogen bijgebouwen zoals een tuinhuis, garage, carport of berging samen 40 m² per perceel beslaan, tot 3,5 m hoog; wat er al staat, telt mee. Daarnaast mogen constructies zonder dak tot 1,5 m hoog, zoals een terras, paden of een zwembad, samen 80 m² zijn. Alles binnen 30 m van de woning en buiten ruimtelijk kwetsbaar gebied.

Mag een tuinhuis zonder vergunning?

Ja, als het vrijstaand is, niemand erin verblijft en alle vrijstaande bijgebouwen op het perceel samen hoogstens 40 m² beslaan en 3,5 m hoog zijn. In de zijtuin staat het op minstens 3 m van de perceelsgrenzen, in de achtertuin op minstens 1 m of tegen een bestaande scheidingsmuur, en het regenwater blijft op het eigen terrein. In ruimtelijk kwetsbaar gebied, of als een RUP, een BPA of een jonge verkaveling het anders regelt, kan het niet zonder vergunning.

Mag een carport zonder vergunning?

Een vrijstaande carport volgt dezelfde regel als een tuinhuis: samen met de andere vrijstaande bijgebouwen hoogstens 40 m² per perceel en 3,5 m hoog, in de zij- of achtertuin en met dezelfde afstanden tot de grenzen. In de voortuin is hij niet vrijgesteld, en een carport tegen de woning is een aanbouw: daarvoor vraagt u een vergunning.

Mag ik een veranda of aanbouw zonder vergunning bouwen?

Nee. Een veranda, een aanbouw of een overdekt terras tegen de woning vergroot het bouwvolume en staat niet in de lijst van vrijgestelde werken. Sinds 1 maart 2026 volstaat ook geen melding meer: u vraagt een omgevingsvergunning aan bij de gemeente.

Geldt de lijst ook voor een zonevreemde woning?

Ja. De vrijstellingen gelden voor elke woning die hoofdzakelijk vergund of vergund geacht is, ook in agrarisch gebied of een andere zone waar geen gewone woningbouw mag. Alleen in ruimtelijk kwetsbaar gebied vallen de vrijstellingen voor constructies in de tuin weg.

In de andere gewesten

In Brussel: Welke werken mogen in Brussel zonder vergunning?
In Wallonië: Wat mag u in Wallonië zonder vergunning bouwen?

Bronnen

Bekijk het voor uw adres

Bijgewerkt op 25 oktober 2026